Sefer tası naczynie podróżne stosowane na obszarach Imperium Osmańskiego, które stało się inspiracją dla popularnych w krajach demoludów menażek obiadowych będzie bohaterem dzisiajszej podróży w czasie.
Saturator i napis „Społem” to jedne z tych „pendolino pamięci”, które w trybie przyspieszonym przenoszą mnie do czasów dzieciństwa. Do klucza dyndającego na szyi, do godzin przebieganych między placem do gry w dwa ognie, rezerwatem przyrody Kadzielnia i torami kolejowymi, przez które przeskakiwaliśmy dla sportu — i dla całkiem sporej dawki adrenaliny.
Świata, który nie miał końca.
Tych rumaków pendolinowych jest, rzecz jasna, znacznie więcej. Że jednego z nich spotkam w samym sercu Anatolii? Stanę przed witryną sivaskiego muzeum archeologicznego i poczuję smak przytachanych przez rodziców niemal pięćdziesiąt lat temu ziemniaczków z kotletem mielonym, zasmażanych buraczków i pomidorówki? Nie spodziewałam się.
Trojaki, względnie czworaki – czyli menażka obiadowa, komplet garnków ustawionych jeden na drugim i spiętych fikuśną klamrą z drewnianą rączką – to temu cudowi PRL- owskiej, jak mi się długo wydawało, techniki oraz sieci przyzakładowych stołówek zawdzięczaliśmy w tamtym czasie rodzinne obiadki.
Jak się okazuje, nie my pierwsi – my, klasa robotnicza Rzeczpospolitej Ludowej – i nie ostatni. W Polsce do masowego, cywilnego użytku te zgrabne pojemniczki trafiły w latach sześćdziesiątych. W tym samym czasie rozpowszechniły się one w innych krajach DemoLudu – a to, jak się zdaje, za sprawą Armii Radzieckiej, która zapewne przejęła je od armii carskiej. W trakcie wojny krymskiej, starła się ona z oddziałami Imperium Osmańskiego, gdzie piętrowe pojemniczki na jedzenie znane były mniej więcej już od XV wieku. Nazywały się sefer tası.
Sefer w języku tureckim oznacza podróż. A sefer tası to po prostu naczynie służące do przenoszenia jedzenia – naczynie podróżne, naczynie w drodze.
Posługiwali się nimi kupcy przemierzający tysiące kilometrów wraz ze swoimi karawanami. Ale też janczarzy, maszerujący wraz z armią sułtana przez kontynenty. Bo sefer, to nie tylko podróż, ale i wyprawa wojenna. Podobnie jak w języku polskim kilkaset lat temu, można było się wyprawić za ocean, ale i przeciwko Tatarom. Nie pomylę się chyba tłumacząc sefer tası jednocześnie jako pojemnik podróżny i wojenny (na wyprawy wszelkiego rodzaju).
Pojemniki tego typu jeszcze wcześniej użuwano na terenie Indii, i to pewnie stamtąd przybyły potem do Imperium Osmańskiego.
A ja widzę mojego tatę, który niczym kielecki fabryczny nomad, przebiegał przez nasypy kolejowe w drodze do domu, z PRL-owskim sefer tası napełnionym stołówkowymi rarytasami. Tę samą drogę, tylko w drugą stronę pokonywaliśmy rano śpiesząc się do przedszkola, krzycząc, że pędzimy jak strzała. Tata odszedł 16 października 2025 r. Może wziął ze sobą jakieś podróżne pojemniki pełne niebiańskiej rozkoszy. Przeskakuje teraz miedzy chmurowymi nasypami. Teraz już tylko w jedną stronę.
Atatürk atrakcje Bizancjum ciasteczka ciekawostki Emirgan Park Hagia Sophia Hekate historia historia Turcji Imperium Osmańskie Istanbul jak dojechać Justynian Kadiköy kawa kawiarnie komunikacja miejska Konstantynopol Konstantyn Wielki książki Küçük Ayasofya Camii lektury Marcelina Szumer-Brysz Matka Boska Mała Hagia Sophia Moda Iskelesi Mury Teodozjusza Osmanbey Park Gülhane porady punkt widokowy półksiężyc reportaże Stambuł Stambuł inaczej Stambuł praktycznie Turcja turecka flaga Yedikule Zamek Siedmiu Wież zabytki zabytki bizantyńskie Złota Brama ćwiczenie z wyobraźni śniadanie